
Ubushakashatsi bushya bwerekanye ko abantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 (Type 2 Diabetes) bashobora kugira ibyago byinshi byo kwandura kanseri ugereranyije n’abatayifite. Ubu bushakashatsi bwakorewe ku makuru y’abaturage bose bakuze bo muri Danemark, kuva mu 1996 kugeza mu 2022.
Ubushakashatsi bwamuritswe mu nama ngarukamwaka y’European Association for the Study of Diabetes (EASD) yabereye i Milan mu Butaliyani. Icyakora, kugeza ubu ntabwo bwari bwasuzumwa ngo busohorwe mu buryo bwa siyansi nk’uko ikinyamakuru dukesha iyi nkuru kibitangaza.
Abashakashatsi basanze mu gihe cy’imyaka 27, umubare w’abandura kanseri wari hejuru ku bantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2. Hagati ya 1996 na 2009, abagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 bagaragaje umubare wa kanseri wari hejuruho 9%, mu gihe ku bagore wari hejuruho 15%, ugereranyije n’abatari bafite diyabete.
Hagati ya 2010 na 2022, icyo cyuho cyariyongereye: kanseri yari hejuruho 12% ku bagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, naho ku bagore yari hejuruho 22%. Abashakashatsi bavuze ko iri tandukaniro ryagaragaye cyane cyane kuri kanseri zifitanye isano n’umubyibuho ukabije, harimo kanseri y’amara manini (colorectal cancer) na kanseri y’ibere ku bagore bamaze gucura.
Mu myaka ya 2010 na 2022, kanseri zifitanye isano n’umubyibuho ukabije zari hejuruho 45% ku bagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, naho ku bagore zari hejuruho 30%, ugereranyije n’abatari bafite diyabete.
Ku bijyanye na kanseri zihariye, abashakashatsi basanze kanseri y’ibere ku bagore bamaze gucura yari hejuruho 8% ku bagore bafite diyabete. Kanseri y’amara manini yari hejuruho 17% ku bagabo na 14% ku bagore bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2.Muri rusange, muri icyo gihe cy’imyaka 27, habonetse abantu 75,540 bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 banduye kanseri, ugereranyije n’abantu bagera kuri 635,323 batari bafite diyabete.
Abashakashatsi bavuga ko isukari nyinshi mu maraso mu gihe kirekire, urugero rwa insulin nyinshi, ndetse n’umuriro ukabije mu mubiri bishobora kugira uruhare mu mikurire ya kanseri. Icyakora, ibi ntibivuze ko diyabete itera kanseri mu buryo butaziguye, kandi ubushakashatsi nk’ubu bwonyine ntibushobora kugaragaza impamvu n’ingaruka ku buryo budasubirwaho.
Umushakashatsi Tinne Laurberg yavuze ko kanseri igenda iba ikibazo gikomeye ku bantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, bityo ko kwirinda kanseri no kuyisuzuma hakiri kare bigomba kwitabwaho hamwe no gukumira izindi ngaruka za diyabete.
Abashakashatsi kandi bavuze ko bashaka gukomeza ubushakashatsi bakareba uko diyabete yo mu bwoko bwa 2 ishobora kugira uruhare ku buryo abarwayi bitwara nyuma yo gusuzumwa kanseri, harimo uburyo bavurwa n’umusaruro w’ubuvuzi babona.
Ubu bushakashatsi ntabwo bwari bwanyuzwa munama y’abandi bashakashatsi (peer review). Ni yo mpamvu ibisubizo byabwo bigomba gufatwa nk’ibimenyetso bishya bigikeneye gukomeza gusuzumwa, aho kubifata nk’ikimenyetso cy’uko umuntu wese ufite diyabete yo mu bwoko bwa 2 azarwara kanseri.















