Ubushakashatsi: Abantu barwaye diyabete yo mu bwoko bwa 2 bashobora kugira ibyago byinshi byo kurwara kanseri
Ubuzima

Ubushakashatsi: Abantu barwaye diyabete yo mu bwoko bwa 2 bashobora kugira ibyago byinshi byo kurwara kanseri

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nzeri 293 min gusoma
Ubushakashatsi: Abantu barwaye diyabete yo mu bwoko bwa 2 bashobora kugira ibyago byinshi byo kurwara kanseri
Sanga:
writer.umunsi.com

Ubushakashatsi bushya bwerekanye ko abantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 (Type 2 Diabetes) bashobora kugira ibyago byinshi byo kwandura kanseri ugereranyije n’abatayifite. Ubu bushakashatsi bwakorewe ku makuru y’abaturage bose bakuze bo muri Danemark, kuva mu 1996 kugeza mu 2022.

Ubushakashatsi bwamuritswe mu nama ngarukamwaka y’European Association for the Study of Diabetes (EASD) yabereye i Milan mu Butaliyani. Icyakora, kugeza ubu ntabwo bwari bwasuzumwa ngo busohorwe mu buryo bwa siyansi nk’uko ikinyamakuru dukesha iyi nkuru kibitangaza.

Abashakashatsi basanze mu gihe cy’imyaka 27, umubare w’abandura kanseri wari hejuru ku bantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2. Hagati ya 1996 na 2009, abagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 bagaragaje umubare wa kanseri wari hejuruho 9%, mu gihe ku bagore wari hejuruho 15%, ugereranyije n’abatari bafite diyabete.

Hagati ya 2010 na 2022, icyo cyuho cyariyongereye: kanseri yari hejuruho 12% ku bagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, naho ku bagore yari hejuruho 22%. Abashakashatsi bavuze ko iri tandukaniro ryagaragaye cyane cyane kuri kanseri zifitanye isano n’umubyibuho ukabije, harimo kanseri y’amara manini (colorectal cancer) na kanseri y’ibere ku bagore bamaze gucura.

Mu myaka ya 2010 na 2022, kanseri zifitanye isano n’umubyibuho ukabije zari hejuruho 45% ku bagabo bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, naho ku bagore zari hejuruho 30%, ugereranyije n’abatari bafite diyabete.

Ku bijyanye na kanseri zihariye, abashakashatsi basanze kanseri y’ibere ku bagore bamaze gucura yari hejuruho 8% ku bagore bafite diyabete. Kanseri y’amara manini yari hejuruho 17% ku bagabo na 14% ku bagore bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2.Muri rusange, muri icyo gihe cy’imyaka 27, habonetse abantu 75,540 bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2 banduye kanseri, ugereranyije n’abantu bagera kuri 635,323 batari bafite diyabete.

Abashakashatsi bavuga ko isukari nyinshi mu maraso mu gihe kirekire, urugero rwa insulin nyinshi, ndetse n’umuriro ukabije mu mubiri bishobora kugira uruhare mu mikurire ya kanseri. Icyakora, ibi ntibivuze ko diyabete itera kanseri mu buryo butaziguye, kandi ubushakashatsi nk’ubu bwonyine ntibushobora kugaragaza impamvu n’ingaruka ku buryo budasubirwaho.

Umushakashatsi Tinne Laurberg yavuze ko kanseri igenda iba ikibazo gikomeye ku bantu bafite diyabete yo mu bwoko bwa 2, bityo ko kwirinda kanseri no kuyisuzuma hakiri kare bigomba kwitabwaho hamwe no gukumira izindi ngaruka za diyabete.

Abashakashatsi kandi bavuze ko bashaka gukomeza ubushakashatsi bakareba uko diyabete yo mu bwoko bwa 2 ishobora kugira uruhare ku buryo abarwayi bitwara nyuma yo gusuzumwa kanseri, harimo uburyo bavurwa n’umusaruro w’ubuvuzi babona.

Ubu bushakashatsi ntabwo bwari bwanyuzwa munama y’abandi bashakashatsi (peer review). Ni yo mpamvu ibisubizo byabwo bigomba gufatwa nk’ibimenyetso bishya bigikeneye gukomeza gusuzumwa, aho kubifata nk’ikimenyetso cy’uko umuntu wese ufite diyabete yo mu bwoko bwa 2 azarwara kanseri.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Abaganga b’amenyo bagaragaje amakosa 9 abantu bakunze gukora mu koza amenyo ashobora kuyangiza vuba cyane
Ubuzima

Abaganga b’amenyo bagaragaje amakosa 9 abantu bakunze gukora mu koza amenyo ashobora kuyangiza vuba cyane

Koza amenyo cyane cyangwa ukoresheje imbaraga nyinshi ntibivuze ko uba wayasukuye neza bihagije. Abahanga mu by’amenyo bavuga ko uburyo bwo koza amenyo bushobora kugira uruhare mu kwangiza amenyo n’ishinya, cyane cyane iyo umuntu akoresha imbaraga nyinshi cyangwa ukayoza mu gihe kitari icyabyo.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 4 yashize
Abagore batakaza ubushake bwo gukora imibonano mpuzabitsina
Ubuzima

Abagore batakaza ubushake bwo gukora imibonano mpuzabitsina

Abagore benshi bashobora guhura n’impinduka mu bijyanye n’ubushake bwo gukora imibonano mpuzabitsina, kubyuka k’ubushake, kugera ku byishimo bya nyuma cyangwa kubabara mu gihe cy’imibonano.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Urubyiruko rureba 'Poronography' rukomeje kwiyongera ! Menya impamvu
Ubuzima

Urubyiruko rureba 'Poronography' rukomeje kwiyongera ! Menya impamvu

Muri iyi si y’ikoranabuhanga, cyane cyane urubyiruko, bahura n’amashusho menshi ya filime z’urukozasoni, ku buryo bamwe babaye imbata zo kwikinisha n’izindi ngaruka ziterwa n’ayo mashusho.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 1 yashize
Ngibi ibyo ugomba kwirinda mbere yo gutera akabariro
Ubuzima

Ngibi ibyo ugomba kwirinda mbere yo gutera akabariro

Hari ibiribwa n’ibinyobwa bishobora gutuma umuntu yumva atameze neza mbere cyangwa mu gihe cy’imibonano mpuzabitsina. Akenshi ikibazo ntikiba ku biribwa ubwabyo, ahubwo gishobora guterwa n’uko bigira ingaruka ku igogora, ku bitotsi, ku mubiri cyangwa ku buryo umuntu yiyumva.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 5 yashize
Icupa rimwe ry’inzoga ku munsi ryongera ibyago bya kanseri
Health

Icupa rimwe ry’inzoga ku munsi ryongera ibyago bya kanseri

Ubushakashatsi bushya bugaragaza ko kunywa inzoga buri munsi, ndetse n’iyo umuntu yaba anywa icupa rimwe gusa, bishobora kongera ibyago byo kurwara kanseri ndetse no guhitanwa na yo.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nzeri 9
‎Ubushakashatsi: Abagabo bafite amabya manini bagira umujinya mwinshi kandi ntibazi kwita ku bana babo ugereranyije n'abafite amato
Health

‎Ubushakashatsi: Abagabo bafite amabya manini bagira umujinya mwinshi kandi ntibazi kwita ku bana babo ugereranyije n'abafite amato

‎Niba ufite amabya manini , ukaba utumva uburibwe cyangwa ngo wiyumvemo ikindi kibazo , ntugahangayike, ariko niba warabonye akura (Amabya) ugeze mu myaka mikuru, ushobora kuba ufite ikibazo cy'ubuzima. Muri iyi nkuru tugiye kureba hamwe isano yo kugira udusabo tubika intanga tunini no kugira uduto.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 29

Inkuru zishyashya

Aregwa mu birego 70 ! Sean ‘Diddy’ Combs yongeye kugabanyirizwa igihe azamara muri gereza
Imyidagaduro

Aregwa mu birego 70 ! Sean ‘Diddy’ Combs yongeye kugabanyirizwa igihe azamara muri gereza

Umuhanzi w’Umunyamerika Sean “Diddy” Combs yongeye gushyirirwaho itariki nshya yo kurekurwa, aho biteganyijwe ko azasohoka muri gereza ku wa 21 Mutarama 2028, nk’uko bitangazwa na U.S. Federal Bureau of Prisons.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 1 yashize
Apps 3 ukwiriye guhita usiba niba Telefone yawe ikomeza ku kubwira ngo ‘Full Storage’
Ikoranabuhanga

Apps 3 ukwiriye guhita usiba niba Telefone yawe ikomeza ku kubwira ngo ‘Full Storage’

Abakoresha telefoni za iPhone na Android bose bazi ukuntu bibabaza kubona ubutumwa buburira buza buri gihe bukubwira ngo ‘ububiko bwa telefoni bugiye kuzura cyangwa se bwuzuye cyane cyane iyo utazi icyo wasiba.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 3 yashize
Trump yongeye kuvugwaho gusinzirira muri White House
INKURU NYAMUKURU

Trump yongeye kuvugwaho gusinzirira muri White House

Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yongeye kuvugwaho ko yaba yasinziriye mu muhango wabereye muri White House ku wa 28 Nzeri 2026. Ibi byakuruye impaka cyane cyane bitewe n’uko Trump ubwe yamaze imyaka anenga uwahoze ari Perezida Joe Biden, amwita “Sleepy Joe” kandi akamushinja kutagira imbaraga no kutaba maso bihagije.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 5 yashize
Rutahizamu Muhadjiri yemeje ko inkumi z'i Kigali zangiza abakinnyi
Imikino

Rutahizamu Muhadjiri yemeje ko inkumi z'i Kigali zangiza abakinnyi

Hakizimana Muhadjiri, wakiniye amakipe atandukanye mu Rwanda no hanze yarwo, yavuze ko ubuzima bwo gukina umupira w’amaguru mu Rwanda bufite ibigeragezo byinshi, birimo n’ibijyanye n’imibanire y’abakinnyi n’abakobwa.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Yabihakaniye kure ! Junior Giti ntakozwa ibyo kwahukana
Imyidagaduro

Yabihakaniye kure ! Junior Giti ntakozwa ibyo kwahukana

Umusobanuzi wa filime Bugingo Bonny, uzwi nka Junior Giti, yavuze ko adateganya na rimwe gutandukana n’umugore we, Muhoza Angel, ashimangira ko nubwo haba ibibazo mu rugo, we atazahitamo kuva mu muryango.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Umufana yapfiriye ku mukino wa RDC na Zimbabwe
Imikino

Umufana yapfiriye ku mukino wa RDC na Zimbabwe

Ku mukino wahurije Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na Zimbabwe mu Mujyi wa Harare, umwe mu bafana bateje akavuyo ku kibuga yapfuye agonzwe n’imodoka y’abapolisi bashakaga uko bagarura umutekano.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 11 yashize