
Abashakashatsi bo muri kaminuza ya Richmond muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika bigishije itsinda ry’imbeba 17 uburyo bwo gutwara utumodoka duto dukozwe muri plastiki, basanga ibyo byazigabanyirije umujagararo (stress).
Imbeba zizwi nk’inyamaswa zidatuje cyane, kuko akenshi zigaragara zinyaganyaga, zishakisha icyo zarya, kandi zikagenda vuba ziva aha zijya hariya mu gihe gito cyane. Ibi bituma zifatwa nk’inyamaswa zirangwa n’imyitwarire yihuta kandi idatuje.
Aba bashakashatsi kugira ngo ibi bigerweho, babanje guha izo mbeba ibinyampeke zikunda cyane kugira ngo zishishikarire kwiga. Uwari uyoboye ubu bushakashatsi, Dr. Kelly Lambert, yavuze ko izo mbeba zagaragaje ituze ryinshi mu gihe zatwaraga utwo tumodoka.
Ubu bushakashatsi butekerezwa ko bushobora kuzafasha mu gusobanukirwa no kuvura indwara zo mu mutwe hadakoreshejwe imiti ya farumasi gusa, ahubwo hakajyamo n’ubundi buryo bushingiye ku myitwarire n’imyitozo y’ubwonko.
Nyuma y’ubu bushakashatsi, izi mbeba ntabwo zigeze zipimwa mu bizamini byo mu muhanda nk’“démarrage”, “circulation” cyangwa “parking”, kuko byose byakorewe mu igerageza rya siyansi.
Uburyo zabyigishijwe bwari ubu: Dr. Lambert na bagenzi be bakoze utumodoka duto dukoresha amashanyarazi. Imbere mu modoka bashyizemo agasahani ka aluminium n’urusobe rw’insinga z’umuringa. Iyo mbeba yicaraga kuri ako gasahani igakora ku nsinga, byatangizaga uruziga rw’amashanyarazi (circuit) bigatuma imodoka itangira kugenda, maze imbeba ikayiyobora aho ishaka kujya.
Mu modoka kandi bashyizemo ibiryo imbeba zikunda kugira ngo zibashe gushishikarira kuyikoresha. Nyuma y’amezi yo kwitoza, byagaragaye ko izo mbeba zitamenye gusa kuyitwara, ahubwo zanashoboraga guhindura icyerekezo nk’uko byatangajwe mu kinyamakuru Behavioural Brain Research.
Si imbeba zo mu gasozi cyangwa iziboneka mu nzu zisanzwe zakoreshejwe, ahubwo zari izarerwa muri laboratwari, zibayeho neza kandi zitaweho. Icyagaragaye ni uko n’izo mbeba zahawe ubuzima bwiza ari zo zagaragaje ubushobozi bwinshi bwo kwiga gutwara izo modoka kurusha izindi.
Nyuma y’igerageza, abashakashatsi bafashe amaraso y’izo mbeba bayapima imisemburo ijyanye n’umujagararo, harimo corticosterone itera stress, ndetse na dehydroepiandrosterone ifasha kurwanya stress. Basanze imisemburo irwanya umujagararo yariyongereye, bigaragaza ko imyitozo yo gutwara izo modoka yagize ingaruka nziza ku mitekerereze yazo.
Ibi byatumye abashakashatsi basobanura ko hari isano hagati yo gukora ibikorwa bisaba kwiga no gukoresha ubwonko n’ukugabanuka kwa stress. Dr. Kelly Lambert yavuze ko ibi bishobora gufasha mu bushakashatsi bugamije kuvura indwara zo mu mutwe, harimo n’agahinda gakabije (depression), cyane ko hakiri gushakishwa uburyo bushya bwo kuvura budashingira ku miti gusa.















