“Umuntu unyereza umutungo wa Leta aba akora nk’icyihebe” ! Obadiah Biraro
INKURU NYAMUKURU

“Umuntu unyereza umutungo wa Leta aba akora nk’icyihebe” ! Obadiah Biraro

KWIZERA Jean de Dieu2026 Mutarama 125 min gusoma
“Umuntu unyereza umutungo wa Leta aba akora nk’icyihebe” ! Obadiah Biraro
Sanga:
writer.umunsi.com

Obadiah Biraro yavuze ko umuntu unyereza umutungo n’imari bya Leta aba akora nk’icyihebe, kubera ingaruka mbi ibikorwa bye bigira ku gihugu n’abaturage muri rusange. Obadia wabaye Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta, Ibi yabitangaje ashingiye ku bunararibonye bwe mu kugenzura imikoreshereze y’umutungo wa Leta no kubazwa inshingano ku bayobozi batandukanye. Obadiah Biraro yayoboye Urwego rw’Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta kuva muri Kamena 2011 kugeza mu 2021, mbere y’aho akaba yari amaze imyaka itandatu ari Umugenzuzi Mukuru Wungirije.

Yamenyekanye cyane kubera umwete n’ubunyangamugayo yagaragazaga mu kazi ke, aho atajyaga ahishira amakosa cyangwa ngo arye indimi ku bayobozi bakoreshaga nabi umutungo wa Leta. Ibi byigaragaraga cyane muri raporo z’Urwego rw’Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta zasohokaga buri mwaka, zagaragazaga uko imari ya Leta ikoreshwa n’aho hakiri ibibazo. Mu kiganiro yagiranye na KP Media24, Biraro yavuze ko yishimira byinshi birimo kubona u Rwanda rukomeza gutera imbere mu nzego zitandukanye, ariko icy’ingenzi kurushaho akaba ari uko iryo terambere rijyana no kubazwa inshingano ku bayobozi bari mu nzego zose z’igihugu.

Yashimangiye ko abayobozi bakwiye gukora no kuzuza inshingano zabo bubahiriza amategeko, amabwiriza ndetse n’intego n’umusaruro bitezweho, aho kwibanda ku nyungu zabo bwite. Biraro yanagarutse ku byoroshye n’ibigora Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta, agaragaza ko rimwe na rimwe bigorana gutandukanya umuyobozi wakoze amakosa abigambiriye n’uwabikoze bitewe n’ubumenyi buke, ubushobozi buke cyangwa kutabyitaho. Yavuze ko hari abayobozi bashobora kuba bafite ubumenyi n’ubushobozi, ariko bakagaragara nk’abitwara nk’“inkingi za mbonabihita,” ntibagire icyo bafasha mu nshingano bahawe, bigatuma imishinga idatanga umusaruro wari witezwe.

Yakomeje asobanura ko hari impamvu eshatu z’ingenzi zituma umuyobozi adakora neza inshingano ze: ubushobozi buke, kutitaho inshingano n’ubugome bwo kunyereza umutungo wa Leta. Aha ni ho Biraro yashimangiye amagambo ye avuga ko umuntu unyereza imari n’umutungo bya Leta aba akora nk’icyihebe, kuko yangiza iterambere ry’igihugu, agatesha agaciro imbaraga z’abaturage, kandi akabangamira ubuzima n’imibereho myiza yabo. Biraro yagaragaje ko gahunda yo kugenzura imikoreshereze y’imari ya Leta no kubazwa inshingano yagize uruhare rukomeye mu iterambere ry’u Rwanda.

Yibukije ko mu Rwanda hagiye hibandwa ku kugenzura umusaruro w’amafaranga akoreshwa, aho kutareba gusa niba yarakoreshejwe uko amategeko abiteganya. Yatanze urugero rw’uko mu 2015 yakiriye igihembo i Abuja, aho u Rwanda rwahawe ishimwe ryo kuba rwarateguye raporo y’ubugenzuzi nziza mu bihugu 22 byo muri Afurika bikoresha Icyongereza. Yasobanuye ko mu Rwanda hagiye hibandwa cyane ku nyungu z’abaturage, harebwa uko amafaranga ya Leta afasha abaturage kuva mu bukene.

Yavuze ko n’ubwo hari aho imicungire y’imari ya Leta yateye imbere cyane ku buryo nta gahomamunwa kakigaragara nka mbere, hakenewe gukomeza kwibaza uko ayo mafaranga agira ingaruka nziza ku baturage mu buzima bwabo bwa buri munsi. Yongeyeho ko mu raporo z’ubugenzuzi hakunze kugaragara ko umusaruro w’imishinga imwe n’imwe uba uri hasi cyane ugereranyije n’amafaranga yashowemo, mu nzego zitandukanye zirimo ubuvuzi, ubuhinzi, ubworozi, uburezi n’izindi. Ibi bigaragaza ko hakiri ibibazo bijyanye n’ingingo z’imishinga, imitangire y’amasoko n’imicungire yayo, n’ubwo yavuze ko izi mbogamizi zigenda zisobanuka buhoro buhoro.

Mu gusoza, Obadiah Biraro yashimangiye ko kurwanya kunyereza umutungo wa Leta ari inshingano ya buri wese, cyane cyane abayobozi bafite inshingano zo kurinda no gukoresha neza umutungo w’igihugu. Yagaragaje ko imiyoborere myiza, ubugenzuzi bukomeye no kubazwa inshingano ari byo byatumye u Rwanda rutera intambwe igaragara, kandi ko gukomeza iyo nzira ari byo bizarufasha kugera ku iterambere rirambye rigamije inyungu z’abaturage bose.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima
INKURU NYAMUKURU

Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima

Uwahoze ari Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Barack Obama, n’umugore we Michelle Obama, bizihije imyaka 34 ishize babana nk’umugabo n’umugore, basangiza abakunzi babo ubutumwa bwuje urukundo ku isabukuru y’ubukwe bwabo.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Ray J yongeye kujyanwa mu bitaro ikitaraganya nyuma yo kubwirwa ko asigaje ukwezi kwo kubaho
INKURU NYAMUKURU

Ray J yongeye kujyanwa mu bitaro ikitaraganya nyuma yo kubwirwa ko asigaje ukwezi kwo kubaho

Umuhanzi w’Umunyamerika Ray J yongeye kujyanwa mu bitaro nyuma yo kugira ikibazo mu buryo butunguranye ubwo yari ari gukora ‘Livestream’.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 23 yashize
Impamvu Ishimwe Vestine yanze kwereka umwana Idrissa Ouedraogo bamubyaranye
INKURU NYAMUKURU

Impamvu Ishimwe Vestine yanze kwereka umwana Idrissa Ouedraogo bamubyaranye

Ni urubanza rwamaze isaha irenga ruburanishwa, aho Idrissa Ouedraogo yari yarwitabiriye ari kumwe n’umunyamategeko we mu gihe Ishimwe Vestine we yari ahagarariwe n’umunyamategeko we.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 2 yashize
Amashuri agera kuri 400 mu Bufaransa yafunzwe kubera imyigaragambyo y’abanyeshuri
INKURU NYAMUKURU

Amashuri agera kuri 400 mu Bufaransa yafunzwe kubera imyigaragambyo y’abanyeshuri

Ibigo by’amashuri bigera kuri 400 mu Bufaransa byitezwe gukomeza gufunga kuri uyu wa Gatanu, nyuma y’uko imyigaragambyo y’abanyeshuri yamagana ibibazo biri mu burezi ikomeje mu bice bitandukanye by’Igihugu.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 2 yashize
Trump yongeye kuvugwaho gusinzirira muri White House
INKURU NYAMUKURU

Trump yongeye kuvugwaho gusinzirira muri White House

Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yongeye kuvugwaho ko yaba yasinziriye mu muhango wabereye muri White House ku wa 28 Nzeri 2026. Ibi byakuruye impaka cyane cyane bitewe n’uko Trump ubwe yamaze imyaka anenga uwahoze ari Perezida Joe Biden, amwita “Sleepy Joe” kandi akamushinja kutagira imbaraga no kutaba maso bihagije.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 5 yashize
‎Umunyamideri Zari yakuye abantu mu tujijo avuga igihe nyakuri yavukiye ‎
INKURU NYAMUKURU

‎Umunyamideri Zari yakuye abantu mu tujijo avuga igihe nyakuri yavukiye ‎

‎Zari Hassan umwe mu banyamideli bakabo muri Uganda no muri Afurika y'Epfo akaba n’umushoramari, yongeye kuvugwa cyane ku mbuga nkoranyambaga nyuma yo gusobanura amakuru yari amaze igihe avugwa ku mwaka yavukiyemo bigatera benshi urujijo ku myaka ye nyakuri. Ibi bivutse ko afite imyaka 46 y'amavuko aho kuba 48.

KWIZERA Jean de Dieuiminsi 6 yashize

Inkuru zishyashya

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo
Imyidagaduro

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo

Saad Ssozi, uzwi cyane nka Tengetenge, yahuye n’umuhanzi w’Umunyamerika Jason Derulo, bishimangira ubwamamare bw’uyu mwana wakunzwe cyane mu rwenya.

KWIZERA Jean de Dieuiminota 44 zashize
Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026
Izindi nkuru

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026

Amafoto y’inyamaswa yafashwe mu bihe bitandukanye muri uyu mwaka yongeye kwerekana ko n’Isi y’inyamaswa ishobora gutanga amashusho asekeje cyane nk’uko n’ikiremwamuntu kibigenza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 4 yashize
Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)
Imyidagaduro

Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)

Mu magambo akomeye, Umuraperi Papa Cyangwe yasobanuye Impamvu we n'abaraperi bari bakoranye indirimbo bise "Reka Mbeho", bayisibye ku mbuga nkoranyambaga zose zicururizwaho umuziki.

ISHIMWE Didier Olivieramasaha 7 yashize
Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira
Inkuru zamamaza

Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira

Mu gace k’Uburengerazuba bw’u Rwanda, mu Karere ka Rubavu, harabarizwa El Classico Apartment iherereye mu Murenge wa Nyamyumba, ahazwi nka Brasserie. Ubu hari Poromosiyo abari mu kwa buki cyangwa abandi basohotse bahabwa Poromosiyo yo gutemberezwa mu Kiyaga cya Kivu ku buntu mu gahabwa n’ifunguro rya mu gitondo k ubuntu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 8 yashize
Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha
Ubuzima

Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha

Ibihaha ni igice cy’ingenzi cy’umubiri, kuko bidufasha guhumeka no kubona umwuka wa ogisijeni ukenewe kugira ngo umubiri ukore neza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 10 yashize
Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda
Imikino

Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda

Umutoza w’Ikipe y’Igihugu ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Sébastien Desabre, yavuze ko yemeye gutsindwa na Uganda, ashimangira ko umukino wa gicuti wabahuje wari ugamije cyane kureba ubushobozi bw’abakinnyi bashya bahamagawe mu ikipe y’Igihugu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 11 yashize