
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier Nduhungirehe, yagaragaje uburyo Umuryango Mpuzamahanga watereranye Abatutsi bari bahungiye kuri ETO Kicukiro, ukabasiga mu menyo ya rubamba bicwa n’Interahamwe n’abasirikare ba Leta y’icyo gihe.
Yabitangaje ku wa 11 Mata 2026, mu gikorwa cyo kwibuka cyabereye i Nyanza ya Kicukiro, ahahoze hitwa ETO Kicukiro, ubu hakaba ari muri IPRC Kicukiro.
Yasobanuye ko tariki ya 11 Mata 1994 ari umunsi waranzwe n’ubwicanyi ndengakamere, aho Abatutsi bakoze urugendo rutoroshye bagashinyagurirwa, bakicirwa mu nzira, abandi bakicirwa i Nyanza hakoreshejwe gerenade n’izindi ntwaro.
Yagize ati, nubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yabereye mu Rwanda igakorwa n’Abanyarwanda, Umuryango Mpuzamahanga ufite uruhare rukomeye mu kutayikumira no mu kutabatabara.
Abatutsi bahungiye kuri ETO Kicukiro bari bizeye kurindwa n’ingabo za United Nations zari mu butumwa bwa UNAMIR, cyane cyane iz’Ababiligi zari ziyobowe na Luc Marchal. Icyakora, izi ngabo zaje guhabwa amabwiriza yo kuhava, zisiga abasivili mu maboko y’abicanyi bari babugarije.
Amb. Nduhungirehe yavuze ko kuba izo ngabo zaravuye aho zari zirinda abasivili atari ugutererana gusa, ahubwo ko ari ukubashyikiriza abicanyi bari babategereje bafite imihoro n’izindi ntwaro.
Yanagaragaje ko uruhare rw’Umuryango Mpuzamahanga rutagarukira gusa kuri ETO Kicukiro, ahubwo rugaragara mu bihe byose bya Jenoside, uhereye ku bukoloni, mu itegurwa rya Jenoside hagati ya 1990 na 1994, ndetse no mu gihe Jenoside yari irimo kuba.
Yagarutse ku kuba hari raporo n’impuruza zatanzwe mbere ya Jenoside, zirimo izatanzwe na Roméo Dallaire, waburiye ko hari gutegurwa ubwicanyi bwibasiye Abatutsi, ariko ntizitabweho n’Umuryango Mpuzamahanga.
Yagize ati kutumva iyo mpuruza byagize uruhare mu gutuma Jenoside itangira ku wa 7 Mata 1994 igakwira mu gihugu hose.
Nubwo bimeze bityo, yibukije ko hari bamwe mu bari mu ngabo za Loni bagize uruhare mu kurokora Abatutsi, barimo Mbaye Diagne, wakoze ibikorwa by’ubutwari mu gutabara benshi.
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyanza ya Kicukiro rushyinguyemo imibiri y’Abatutsi barenga ibihumbi 105 bishwe mu 1994, rukaba rugizwe n’ibice bitandukanye birimo amazina y’abahashyinguye, imva rusange n’ubusitani bwibutsa amateka y’ibihe bikomeye banyuzemo.















