Ese wari uzi ko hari ibiryo bituma usaza vuba? Amafunguro 5 akwiye kugabanywa
Izindi nkuru

Ese wari uzi ko hari ibiryo bituma usaza vuba? Amafunguro 5 akwiye kugabanywa

KWIZERA Jean de Dieu2026 Mutarama 203 min gusoma
Ese wari uzi ko hari ibiryo bituma usaza vuba? Amafunguro 5 akwiye kugabanywa
Sanga:
writer.umunsi.com

Amafunguro ashobora gutuma umuntu asaza imburagihe, ku buryo yagaragara nk’ushaje nyamara imyaka ye ikiri mike. Iyo urya kenshi ibiryo byongera ububyimbirwe mu mubiri (high inflammatory foods), bishobora kwangiza imikorere myiza y’umubiri. Uturemangingo tugenda dutakaza ubushobozi bwo kwiyuburura, bigatuma indwara zitandukanye ziyongera, uruhu rugasaza vuba ndetse n’iminkanyari ikagaragara hakiri kare.

DORE AMAFUNGURO ATANU UKWIYE KUGABANYA MU MIRIRE YAWE NIBA UTIFUZA GUSAZA VUBA. Ibiryo bikaranze cyane kimwe n’ibyokeje: Guteka ibiryo ukoresheje ubushyuhe bwinshi nko kubikaranga mu mavuta cyangwa kubyotsa cyane bituma habaho kwiyongera kw’ibintu byitwa AGE (Advanced Glycation End products). Ibi ni bimwe mu bituma umubiri ubyimbirwa, bigateza gusaza kw’uturemangingo.

Iyo AGE ziyongereye, ubushobozi bw’uturemangingo bwo kwiyuburura buragabanuka, bigatuma amagufa atangira kuvunguka, umuntu agahura n’indwara nka osteoporose, stroke n’indwara z’umutima. Nubwo AGE zisanzwe zibaho mu mubiri, ibiryo bitekeshejwe ubushyuhe buri hejuru bizongera ubukana bwazo. Kugira ngo ubyirinde, ni byiza guteka ku bushyuhe buciriritse no kugabanya ibiryo bikaranze cyane.

Ibiryohera cyane: Kurya isukari nyinshi bitera igikorwa kitwa glycation. Ibi bibaho iyo isukari irenze iyo umubiri ukeneye ikivanga na proteyine, bigakora AGE. Ibi byangiza cyane proteyine ya collagen iboneka ku ruhu, ifasha uruhu kuba ruyeye kandi rufite itoto.

Iyo collagen yangiritse, uruhu rusaza vuba, rugatakaza ubwiza n’ukwiyegereza. Ibinyamasukari byahinduwe: Ibinyamasukari byambuwe fibre zabyo nk’amafufu, umuceri wera n’umugati bikora mu mubiri nk’isukari ihinduwe. Kubera kubura fibre, isukari byinshi yinjira mu maraso vuba, bikangiza imikorere ya insulin.

Ibi bishobora gutuma insulin inanirwa gukora neza, bigateza indwara zitandukanye no gusaza kw’umubiri. Ni byiza guhitamo ibinyamasukari bitahinduwe nk’imbuto, imboga n’imyaka yuzuye nk’umuceri w’ikigina. Inyama zatunganyijwe: Inyama nka sausage, jambon na bacon ziba zongewemo ibinyabutabire nka sulfites bifasha kuzibika igihe kirekire.

Ibi binyabutabire bituma habaho ububyimbirwe bw’uruhu kandi bikihutisha gusaza kwarwo. Ikindi kandi, izi nyama ziba zirimo umunyu mwinshi, bigatuma umubiri ubika amazi menshi umuntu akagaragara nk’ubyimbye. Ibiryo birimo umunyu mwinshi: Umunyu mwinshi ntugarukira ku ukoreshwa mu guteka gusa, ahubwo uboneka cyane mu biryo bifunze biza byiteguye.

Aha hongerwamo umunyu mwinshi kugira ngo bibikike igihe kirekire. Ibi bituma umubiri ubika amazi, umuntu akabyimbirwa ndetse bigihutisha gusaza k’uruhu n’umubiri muri rusange. Ngayo amafunguro y’ingenzi ashobora gutera gusaza imburagihe.

Niba uyakunda, ntibivuze ko ugomba kuyahagarika burundu, ahubwo ni ngombwa kuyagabanya no kwibanda ku mafunguro arinda gusaza kandi afasha umubiri gukomeza gukora neza.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026
Izindi nkuru

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026

Amafoto y’inyamaswa yafashwe mu bihe bitandukanye muri uyu mwaka yongeye kwerekana ko n’Isi y’inyamaswa ishobora gutanga amashusho asekeje cyane nk’uko n’ikiremwamuntu kibigenza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 4 yashize
Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro
Izindi nkuru

Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro

Abategetsi bo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC/RDC) batangaje urupfu rw'umunyonzi wari ukiri muto watangije gahunda yo kwimakaza amahoro muri icyo gihugu kirangwamo intambara, mu kunyonga igare kuva i Goma mu burasirazuba bw'icyo gihugu yerekeza mu murwa mukuru Rabat wa Maroc.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nzeri 20
‎Impanga z'abagore babiri ku myaka 49 basanze badahuje ba Se
Izindi nkuru

‎Impanga z'abagore babiri ku myaka 49 basanze badahuje ba Se

‎Lavinia na Michelle Obsbourne ntabwo bahuje ba Se nyamara baravutse ari impanga. Aba bagore kuri ubu bafite imyaka 49 y'amavuko.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 30
‎Ibyo abagabo bicuza cyane iyo bageze mu myaka 60
Izindi nkuru

‎Ibyo abagabo bicuza cyane iyo bageze mu myaka 60

‎Abagabo hari igihe kigera bagasubiza amaso inyuma bagashaka kugarura ibyahise nyamara bitarashoboka. Muri iyi nkuru turibanda ku byo abagabo bageze mu myaka 60 bicuza cyane.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 29
‎Kenya : Umugabo yakangutse asohoka muri 'Moroge' nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye
Hanze

‎Kenya : Umugabo yakangutse asohoka muri 'Moroge' nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye

‎Mu Karere ka Naivasha mu Gihugu cya Kenya hakomeje kuvugwa inkuru idasanzwe y'umusore yavuye muri Moroge mu masaha y'Ijoro nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye ndetse n'umuryango we wiyakiriye.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 26
‎Igitsina gore : Imyambaro wakwambara uramutse ufite amaguru meza ugakebura ibikanu by'abagabo
Izindi nkuru

‎Igitsina gore : Imyambaro wakwambara uramutse ufite amaguru meza ugakebura ibikanu by'abagabo

‎N'ubwo bitemewe mu muco Nyarwanda kwambara impenure, ntibikuyeho ko benshi mu bagore n'abakobwa basomye , bakagira imyimvire yabo, bazambara (Mini) kandi bakumva ko baberewe ari na yo mpamvu muri iyi nkuru twateguye, utwambaro twambarwa n'abo bibwira ko bafite amaguru meza bakaberwa kurushaho abikwije.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 21

Inkuru zishyashya

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo
Imyidagaduro

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo

Saad Ssozi, uzwi cyane nka Tengetenge, yahuye n’umuhanzi w’Umunyamerika Jason Derulo, bishimangira ubwamamare bw’uyu mwana wakunzwe cyane mu rwenya.

KWIZERA Jean de Dieuiminota 45 zashize
Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)
Imyidagaduro

Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)

Mu magambo akomeye, Umuraperi Papa Cyangwe yasobanuye Impamvu we n'abaraperi bari bakoranye indirimbo bise "Reka Mbeho", bayisibye ku mbuga nkoranyambaga zose zicururizwaho umuziki.

ISHIMWE Didier Olivieramasaha 7 yashize
Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira
Inkuru zamamaza

Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira

Mu gace k’Uburengerazuba bw’u Rwanda, mu Karere ka Rubavu, harabarizwa El Classico Apartment iherereye mu Murenge wa Nyamyumba, ahazwi nka Brasserie. Ubu hari Poromosiyo abari mu kwa buki cyangwa abandi basohotse bahabwa Poromosiyo yo gutemberezwa mu Kiyaga cya Kivu ku buntu mu gahabwa n’ifunguro rya mu gitondo k ubuntu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 8 yashize
Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima
INKURU NYAMUKURU

Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima

Uwahoze ari Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Barack Obama, n’umugore we Michelle Obama, bizihije imyaka 34 ishize babana nk’umugabo n’umugore, basangiza abakunzi babo ubutumwa bwuje urukundo ku isabukuru y’ubukwe bwabo.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha
Ubuzima

Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha

Ibihaha ni igice cy’ingenzi cy’umubiri, kuko bidufasha guhumeka no kubona umwuka wa ogisijeni ukenewe kugira ngo umubiri ukore neza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 10 yashize
Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda
Imikino

Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda

Umutoza w’Ikipe y’Igihugu ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Sébastien Desabre, yavuze ko yemeye gutsindwa na Uganda, ashimangira ko umukino wa gicuti wabahuje wari ugamije cyane kureba ubushobozi bw’abakinnyi bashya bahamagawe mu ikipe y’Igihugu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 11 yashize