Kuvuga Ikinyarwanda neza nk’ishusho y’ubumwe n’ubutwari bw’Abanyarwanda
Izindi nkuru

Kuvuga Ikinyarwanda neza nk’ishusho y’ubumwe n’ubutwari bw’Abanyarwanda

KWIZERA Jean de Dieu2026 Mutarama 274 min gusoma
Kuvuga Ikinyarwanda neza nk’ishusho y’ubumwe n’ubutwari bw’Abanyarwanda
Sanga:
writer.umunsi.com

Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu (MINUBUMWE) igaragaza ko ururimi rw’Ikinyarwanda ari inkingi ikomeye y’indangamuntu y’Abanyarwanda. Uru rurimi rufatwa nk’ishema, ubutwari n’umusingi uhuza abaturage, ndetse rukaba rwarabaye umuyoboro wifashishijwe n’Intwari z’u Rwanda mu bikorwa byazo byabaranze mu mateka. Ibi byagarutsweho na Minisitiri wa MINUBUMWE, Dr Bizimana Jean Damascene, aho yashimangiye ko gukoresha Ikinyarwanda neza mu mvugo no mu nyandiko bifite aho bihuriye cyane no gukomeza umuco w’ubutwari n’ubumwe bw’Abanyarwanda.

Yabigarutseho mu gihe u Rwanda rwiteguraga kwizihiza Umunsi w’Intwari ku nshuro ya 32, wizihijwe ku itariki ya 1 Gashyantare, ufite insanganyamatsiko igira iti “Ubutwari n’Ubumwe bw’Abanyarwanda, inkingi z’iterambere”. Minisitiri Dr Bizimana yavuze ko ururimi rw’Ikinyarwanda rusobanura uwo Umunyarwanda ari we, rukaba ishema rihuza abato n’abakuru. Yibukije ko kuruvanga n’izindi ndimi, kurugoreka cyangwa gukoresha imvugo zitaboneye bigira uruhare mu kurusenyera isura, ibintu bikwiye kwirindwa.

Yashimangiye ko gukoresha Ikinyarwanda kiboneye ari inshingano ya buri wese, cyane cyane mu kurigisha no kurisangiza abakiri bato. Yakomeje asobanura ko ubutwari budatandukana n’umuco, kandi ko ururimi ari rwo shingiro ry’uwo muco. Yagaragaje ko mu gihe nta rurimi ruhuza Abanyarwanda, umuco wabo ushobora gusenyuka, bigatuma n’indangagaciro z’igihugu zitakaza agaciro.

Umuyobozi Mukuru w’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Intwari, Imidali n’Impeta by’Ishimwe (CHENO), Ngarambe Francois, na we yashimangiye ko ururimi rw’Ikinyarwanda rukwiye gukoreshwa mu nzego zose z’igihugu. Yavuze ko mu gihe Abanyarwanda badafite ururimi ruhuje igihugu, bitagashoboka kwizera ko hazabaho Intwari mu bihe bizaza, kuko ubutwari butozwa binyuze mu ndimi abantu bakoresha kandi bakigishwa. Ngarambe yagaragaje ko amateka igihugu cyanyuzemo yagize uruhare mu gutuma bamwe bibwira ko kuvuga indimi z’amahanga ari byo byonyine bigaragaza ubuhanga n’iterambere, nyamara akenshi usanga n’izo ndimi batazivuga neza.

Yasabye Abanyarwanda gusigasira Ikinyarwanda nk’indangagaciro idakwiye guteshwa agaciro. Byagaragajwe ko hari abantu batandukanye bagira uruhare mu gukoresha nabi Ikinyarwanda, barimo abayobozi, abahanzi, abanyamakuru n’abandi bafite ijambo rigera ku bantu benshi. Minisitiri Dr Bizimana yabasabye kwisuzuma no gukosora imvugo zabo, bagashyira imbere ikoreshwa ry’ururimi riboneye.

Ku ruhande rwe, Perezida w’Inteko ishinga amategeko, Robert Masozera, yemeje ko Intwari z’u Rwanda zakoresheje Ikinyarwanda mu bikorwa byazo byose, bityo ururimi kavukire rukaba rwarabaye igikoresho cy’ingenzi mu kubaka amateka y’ubutwari. Isuzumabipimo ryakozwe muri Kanama 2025 ku murage ndangamuco w’u Rwanda ryagaragaje ko Ikinyarwanda kivugwa n’Abanyarwanda ku kigero cya 99. 7%.

Nubwo bimeze bityo, 70. 6% by’ababajijwe bemeye ko bagikoresha nabi, aho 6. 6% byagaragaje ko imikoreshereze yacyo idakwiye na gato, mu gihe 64.

3% bavuze ko idashimishije. Impamvu zatanzwe zo kudakoresha neza Ikinyarwanda zirimo kukivanga n’indimi z’amahanga hagamijwe kwiyerekana nk’abantu bafite ubuhanga n’ubusirimu ku kigero cya 32. 5%.

Hakurikiraho abigana imvugo y’ababona nk’abakomeye ku kigero cya 22. 5%. Hari kandi abagaragaje ko batewe no kutakigishwa neza bitewe n’ingaruka z’amateka ku kigero cya 14.

5%, mu gihe kubura amagambo yabugenewe byagaragajwe ku kigero cya 14%. Ibi byose bigaragaza ko gusigasira Ikinyarwanda no kukivuga neza atari inshingano z’abantu bake, ahubwo ari urugendo rusaba uruhare rwa buri Munyarwanda mu kubaka ubumwe, umuco n’ubutwari by’igihugu.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026
Izindi nkuru

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026

Amafoto y’inyamaswa yafashwe mu bihe bitandukanye muri uyu mwaka yongeye kwerekana ko n’Isi y’inyamaswa ishobora gutanga amashusho asekeje cyane nk’uko n’ikiremwamuntu kibigenza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 4 yashize
Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro
Izindi nkuru

Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro

Abategetsi bo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC/RDC) batangaje urupfu rw'umunyonzi wari ukiri muto watangije gahunda yo kwimakaza amahoro muri icyo gihugu kirangwamo intambara, mu kunyonga igare kuva i Goma mu burasirazuba bw'icyo gihugu yerekeza mu murwa mukuru Rabat wa Maroc.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nzeri 20
‎Impanga z'abagore babiri ku myaka 49 basanze badahuje ba Se
Izindi nkuru

‎Impanga z'abagore babiri ku myaka 49 basanze badahuje ba Se

‎Lavinia na Michelle Obsbourne ntabwo bahuje ba Se nyamara baravutse ari impanga. Aba bagore kuri ubu bafite imyaka 49 y'amavuko.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 30
‎Ibyo abagabo bicuza cyane iyo bageze mu myaka 60
Izindi nkuru

‎Ibyo abagabo bicuza cyane iyo bageze mu myaka 60

‎Abagabo hari igihe kigera bagasubiza amaso inyuma bagashaka kugarura ibyahise nyamara bitarashoboka. Muri iyi nkuru turibanda ku byo abagabo bageze mu myaka 60 bicuza cyane.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 29
‎Kenya : Umugabo yakangutse asohoka muri 'Moroge' nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye
Hanze

‎Kenya : Umugabo yakangutse asohoka muri 'Moroge' nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye

‎Mu Karere ka Naivasha mu Gihugu cya Kenya hakomeje kuvugwa inkuru idasanzwe y'umusore yavuye muri Moroge mu masaha y'Ijoro nyuma y'amasaha 20 bitangajwe ko yapfuye ndetse n'umuryango we wiyakiriye.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 26
‎Igitsina gore : Imyambaro wakwambara uramutse ufite amaguru meza ugakebura ibikanu by'abagabo
Izindi nkuru

‎Igitsina gore : Imyambaro wakwambara uramutse ufite amaguru meza ugakebura ibikanu by'abagabo

‎N'ubwo bitemewe mu muco Nyarwanda kwambara impenure, ntibikuyeho ko benshi mu bagore n'abakobwa basomye , bakagira imyimvire yabo, bazambara (Mini) kandi bakumva ko baberewe ari na yo mpamvu muri iyi nkuru twateguye, utwambaro twambarwa n'abo bibwira ko bafite amaguru meza bakaberwa kurushaho abikwije.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 21

Inkuru zishyashya

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo
Imyidagaduro

Yuzuye akanyamuneza amwita umuvandimwe ! Tengetenge yahuye na Jason Derulo

Saad Ssozi, uzwi cyane nka Tengetenge, yahuye n’umuhanzi w’Umunyamerika Jason Derulo, bishimangira ubwamamare bw’uyu mwana wakunzwe cyane mu rwenya.

KWIZERA Jean de Dieuiminota 44 zashize
Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)
Imyidagaduro

Ibyo bicucu kereka babizanye nkabyereka - Umuraperi Papa Cyangwe yavuze icyateye isibwa ry'indirimbo ye(Reka Mbeho)

Mu magambo akomeye, Umuraperi Papa Cyangwe yasobanuye Impamvu we n'abaraperi bari bakoranye indirimbo bise "Reka Mbeho", bayisibye ku mbuga nkoranyambaga zose zicururizwaho umuziki.

ISHIMWE Didier Olivieramasaha 7 yashize
Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira
Inkuru zamamaza

Mufashwa gutembera mu Kiyaga mugahabwa na Breakfast ku buntu ! El Classico Apartment i Rubavu, ahantu heza ho kuruhukira

Mu gace k’Uburengerazuba bw’u Rwanda, mu Karere ka Rubavu, harabarizwa El Classico Apartment iherereye mu Murenge wa Nyamyumba, ahazwi nka Brasserie. Ubu hari Poromosiyo abari mu kwa buki cyangwa abandi basohotse bahabwa Poromosiyo yo gutemberezwa mu Kiyaga cya Kivu ku buntu mu gahabwa n’ifunguro rya mu gitondo k ubuntu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 8 yashize
Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima
INKURU NYAMUKURU

Barack na Michelle Obama bizihije imyaka 34 bashakanye Barack Obama avuga ko akamuri k’umutima

Uwahoze ari Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Barack Obama, n’umugore we Michelle Obama, bizihije imyaka 34 ishize babana nk’umugabo n’umugore, basangiza abakunzi babo ubutumwa bwuje urukundo ku isabukuru y’ubukwe bwabo.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 9 yashize
Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha
Ubuzima

Uburyo 8 bwafasha kurinda no kunoza imikorere y’ibihaha

Ibihaha ni igice cy’ingenzi cy’umubiri, kuko bidufasha guhumeka no kubona umwuka wa ogisijeni ukenewe kugira ngo umubiri ukore neza.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 10 yashize
Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda
Imikino

Umutoza w’Ikipe ya DR Congo yemeye ko batsinzwe na Uganda

Umutoza w’Ikipe y’Igihugu ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Sébastien Desabre, yavuze ko yemeye gutsindwa na Uganda, ashimangira ko umukino wa gicuti wabahuje wari ugamije cyane kureba ubushobozi bw’abakinnyi bashya bahamagawe mu ikipe y’Igihugu.

KWIZERA Jean de Dieuamasaha 11 yashize